Cromwell Stone

Bij het verschijnen van de integrale versie van Andreas’ Cromwell Stone, kan het geen kwaad even stil te staan bij de ontstaansgeschiedenis van dit meesterwerk. Andreas schrijft het scenario voor de trilogie in 1982 in afwachting van de publicatie van de originele avonturen van Rork. Die verschijnen mondjesmaat in het weekblad Kuifje als aparte verhalen. Uiteindelijk moet Andreas er toch een geheel van maken wat hij dan zo goed en zo kwaad als het kan ook doet. Maar de publicatie als album blijft uit, volgens Lombard omdat de verhalen te ingewikkeld en niet erg toegankelijk zijn. Om te bewijzen dat Rork echt maar peanuts is, tekent Andreas ondertussen Cromwell Stone, het eerste deel van een trilogie.

Dat eerste album biedt een aaneenschakeling van opvallende perspectieven, bizarre bladindelingen en sterke zwart-wit contrasten. Dat alles behoorlijk knap uitgewerkt. Bovendien verzint Andreas hier een scenario waar je na een eerste lezing lang niet alles van begrijpt. Maar wees gerust, het boek laat zich zonder problemen tientallen keren herlezen. Langzaam ontvouwt het verhaal zich en telkens bekijk je het net weer even anders. En precies dat is wat Andreas uniek maakt in de stripwereld. Bij muziek heb je wel vaker het fenomeen dat een cd na een eerste beluistering wat tegenvalt. Maar een week later openbaart zich de muze en blijk je een van de beste cd’s aller tijden vast te hebben. Zo gaat het meestal met de strips van Andreas.

Na het eerste deel bergt Andreas de trilogie een tijdje op omdat Rork plots wel een volwaardige reeks wordt. Bijna tien jaar later pakt hij de draad weer op en verbluft vriend en vijand met De terugkeer van Cromwell Stone. Dit is zo ongelooflijk minutieus uitgewerkt dat het eerste deel beginnerswerk lijkt. Zelfs het scenario is nog een stuk complexer en rijker geworden. Enkele jaren later werkt hij de trilogie af met het sluitstuk, Het testament van Cromwell Stone.

Bij de integrale versie geeft Mat Schifferstein, vertaler van zowat alle Andreas strips, in het voorwoord te kennen dat hij de verwijzingen naar de bijbel niet had opgemerkt. Toch een beetje vreemd want al in het eerste deel waren de verwijzingen duidelijk aanwezig. Zo zijn er de twaalf (menselijke) overlevenden van de Leviticus. Leviticus is het derde boek in de bijbel, na Genesis en Exodus, en behandelt de leer van het priesterschap en bepaalt wat heilig is. Het schip van de hulpvaardige kapitein Parthington heette Zephaniah. Ook geen toeval als je bedenkt dat Zephaniah, een profeet uit het oude testament, waarschuwde voor de dag van de Heer. Parthington waarschuwt Cromwell Stone herhaaldelijk, al zegt hij nooit duidelijk waarvoor. Zephaniah predikte ook een eenvoudige levensstijl, wat bij de kapitein ook het geval is. Kijk maar naar diens bouwvallige strandhut.
In het tweede deel laat Andreas zulke verwijzingen achterwege, maar in het laatste deel (nota bene het Testament van Cromwell Stone) ligt het er weer dik op. Het begint al met het belangrijkste citaat in de trilogie:

‘Maar, zei hij, mijn gezicht zul je niet kunnen zien, want geen mens kan mij zien en in leven blijven’
uit exodus 33:20

Verder hebben de verschillende pleegouders van Marlene Parthington telkens namen die afgeleid zijn van Jozef en Maria. Terwijl de echte dochter van die pleegouders Chrissie heette. Hoeveel duidelijker kan je zijn.
Cromwell Stone is trouwens het meest religieuze werk van Andreas. Het hele verhaal draait om een god, of een schepper, die op aarde terecht komt en er zonder hulp van enkele mensen niet van kan ontsnappen. Andreas legt duidelijk de nadruk op hoe die god tegenover de wereld staat, namelijk heel onverschillig. Wellicht is het Andreas persoonlijke visie op religie die hier aan ten grondslag ligt. Al kunnen we daarover alleen maar gissen omdat de man zelf er nooit duidelijke uitspraken over doet.

Heel frappant in de hele trilogie is hoe in het laatste album een vrouw de centrale plaats inneemt. Zij neemt zelfs duidelijk de plaats van Jezus in, die zich offert voor de mensen. Als je’t mij vraagt een duidelijke kritiek op de overwaardering voor mannen in het geloof. En een mooie waardering voor de vrouw.

  1. Dat is een interessante bespreking, al zou ik “Cromwell Stone” niet Bijbels interpreteren.
    De trilogie opent immers met een citaat van H. P. Lovecraft, en het universum van Lovecraft is niet zozeer mensvijandig, als wel mens-onverschillig.
    In HPL’s visie komen er in het heelal enorme krachten voor, soms in de vorm van buitenaardse wezens, die de mens nauwelijks opmerken. Zij vertrappen een mens onachtzaam, zoals wij mieren vertrappen.
    Die visie staat haaks op de Christelijke visie met haar Blijde Boodschap, maar ook op de Bijbelse visie in het algemeen, want volgens het OT is de mens geschapen naar het beeld van god. Bedenk daarbij dat die Bijbel de basis vormt voor het jodendom, christendom en de islam.
    De parallellen tussen de Bijbel en Cromwell Stone zijn interessant, maar dat een kunstenaar zich laat inspireren – of op zoek naar inspiratie ze uit een bepaalde bron haalt – betekent nog niet dat hij zich met die inspiratiebronnen confirmeert.
    Behalve die wat verregaande toeschrijving van opvattingen aan de trilogie “Cromwell Stone”, is het niettemin boeiend om te ontdekken wat de bronnen van de inspiratie zoal waren.

  2. Op de blog over Andreas, http://andreas-martens.skynetblogs.be/ , heb ik een link gelegd naar deze bespreking.

  3. Boeken van Andreas kan je op veel manieren interpreteren. En geen enkele interpretatie kan volledig zijn, ook de Bijbelse niet. Ik haal hier de verwijzingen naar de Bijbel aan omdat die er duidelijk inzitten. Vooral in het laatste deel is de verwijzing naar de Bijbel expliciet aanwezig. Het verwonderde mij dan ook dat Schifferstein die verwijzingen niet had opgemerkt.
    Het is niet omdat Andreas naar de Bijbel verwijst dat hij het met dat boek eens is. Ik zie het meer als een flink stuk kritiek op de bijbel en vooral op ons beeld van God. Cromwell Stone draait tenslotte om een god, een schepper die per ongeluk op aarde belandt en tegen elke prijs hier weer weg wilt. In dit boek worden scheppers beschouwd als achteloze entiteiten die willekeurig werelden creëren en ze vervolgens links laten liggen. Dat staat inderdaad in schril contrast met de Christelijke of gelijk welke andere godsdienst. In die zin kan je Cromwell Stone haast lezen als een atheïstisch pamflet. Het is in elk geval kritiek op de visie van een barmhartige en gevoelige God.
    Het citaat van Lovercraft is in die zin even belangrijk. Want dat citaat geeft aan waarom mensen zoveel belang hechten aan geloof. Geloof gaat meestal uit van angst, de oudste en diepste menselijke emotie volgens Lovecraft. Om die angst te duiden of een plaats te geven in het leven, grijpen mensen terug naar hun geloof. Angst is ook de perfecte voedingsbodem voor geloof (kijk maar even rond in de wereld). In die zin blijf ik bij mijn stelling dat Cromwell Stone het meest religieuze werk van Andreas is. De verwijzingen naar de Bijbel bevestigen dat.

  4. Een bespreking van een stijlelement van “Cromwell Stone” op
    http://andreas-martens.skynetblogs.be/post/5846508/cromwell-stone-integrale-heruitgave

  5. Je kunt Andreas volgen op Twitter op http://twitter.com/wattmanworm
    Dat is heel prettig om hem af en toe een vraagje te stellen.
    Hij kent Duits, Frans en Engels.

  1. No trackbacks yet.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: