Archief voor januari, 2011

Strandbeesten

De Nederlandse ingenieur en kunstenaar Theo Jansen houdt zich al sinds 1990 bezig met het uitvinden van mechanische strandbeesten. Hij bouwt deze wandelende sculpturen op uit plastic buizen en gerecycleerde plastic flessen. Dat doet hij om het gewicht te beperken zodat deze sculpturen door de wind kunnen voortbewegen. Door de jaren heen heeft hij die sculpturen aangepast om ze met behulp van de wind te laten stappen. De beste plek om zijn ‘beesten’ los te laten is dan ook het strand. Vandaar de naam ‘strandbeesten’.

Later heeft hij ze aangepast om die wind zelfs te kunnen bewaren voor later gebruik. De strandbeesten hebben als het ware longen. Zo kunnen de ‘beesten’ ook nadat de wind wegvalt zelf verder stappen. Daarvoor heeft hij spieren ontwikkeld die ook weer bestaan uit plastic buizen. De strandbeesten bezitten zelfs een beperkte mate van intelligentie en weten waar het strand is en waar de zee. Daarvoor ontwikkelde Jansen een eenvoudige voeler (uit plastic buizen) die een binair brein (uit plastic buizen) aanstuurt. Bij zeer hevige wind zetten de sculpturen zich zelf vast in het strand zodat de wind hen in de goede richting draait. Zo kunnen ze opnieuw energie opnemen.

Het hoeft dus nauwelijks verder onderstreept te worden dat Theo Jansen een puur genie is. Hij mag dan de Engelse taal niet machtig zijn, wat hij laat zien in zijn korte maar krachtige praatje op Ted Talks spreekt geweldig tot de verbeelding. Fantastsich!

Lego versus Playmobil

Als kind speelde ik net zo graag met Lego als met Playmobil. Samen met mijn broers bouwden we elk jaar hele dorpen en steden. We kregen van Sinterklaas alle vier elk een doos en hadden dan meteen heel wat speelgoed. Meer dan genoeg om er echt mee te kunnen spelen. Want dat was vaak het probleem, met één doos was je toch vrij snel uitgespeeld. Met vier sets kwamen we een heel eind toe. Gedurende enkele jaren hadden we zo’n beetje een traditie om bij het begin van de zomervakantie onze legodozen boven te halen en de zolder vol te bouwen. Naarmate we opgroeiden, kregen mijn oudere broers interesse voor heel andere dingen. Daardoor zat ik na een tijd met een ruim arsenaal lego en playmobil.

Als kind speelde ik vooral met Playmobil, de lego hield ik voor de quasi-traditionele start van de zomervakantie. We hadden van playmobil verschillende westernhuizen met een fort, een middeleeuws kasteel met raadhuis en smidse, en veel, heel veel figuurtjes die de spannendste avonturen beleefden. Zo sleet ik heel wat uurtjes met het dochtertje van de poetsvrouw. Toen de poetsvrouw niet meer kwam — en haar dochter evenmin — was het plezier er vrij snel af. Of lag het toch een beetje aan de leeftijd. Hoe dan ook, langzaamaan liet ik mijn playmobil links liggen en begon ik meer met lego te spelen.

Bij lego ontdekte ik op dat moment het plezier om zelfverzonnen dingen te bouwen. Als je telkens met diezelfde playmobil figuurtjes speelt, geraak je dat na een tijdje toch beu. Je kan wel wat variëren met die huizen, maar echt originele dingen kan je er niet mee verzinnen. Met een paar honderd legoblokken kan je al heel wat toffe constructies bouwen. En we hadden veel meer dan honderd blokken. In die zin blijft lego werkelijk onuitputtelijk.

Nadat ik een heftruck van Lego Technic kreeg voor mijn verjaardag, was het helemaal duidelijk: lego is veel straffer dan playmobil. De gaten in de bouwstenen waar assen door kunnen die tandwielen doen bewegen, veranderden de statische blokjes tot bewegende machines. Machines die je zelf kon verzinnen. Zo wordt fantastisch speelgoed ronduit geniaal. Pas later besefte ik goed en wel hoe geniaal lego werkelijk is. Door machines te bouwen heb ik ruimtelijk en technisch inzicht gekregen. Belangrijker nog is dat ik geleerd heb om creatief te denken. Om simpele oplossingen te zoeken voor complexe vraagstukken. Om oplossingen te vereenvoudigen en te verbeteren. Om niet tevreden te zijn met de eerste aanpak. Om buiten de lijntjes te kleuren en denken.

Misschien is playmobil vooral anders. Playmobil lijkt me meer speelgoed voor mensen die graag verhalen verzinnen. Voor mensen die helemaal kunnen opgaan in een eigen leefwereld. Ook daarin kan het creatieve denken gestimuleerd worden. Net zoals lego dat kan. Het verschil ligt waarschijnlijk in mezelf. Het mooie is dat het speelgoed waar we mee spelen veel over ons verteld. En dat we uiteindelijk toch het speelgoed kiezen dat het best bij ons past.